Drinkwater in gebouwen: naar een duurzame aanpak?

Wereldwaterdag: Viega en UGent geven advies

Drinking_water_hands_c 2456x1087_Bildschirm (96 dpi).png

Wat zijn de uitdagingen en oplossingen voor ons drinkwater, vandaag en in de toekomst? Op Wereldwaterdag geeft Viega een stand van zaken, samen met onderzoekers van de Universiteit Gent. “Meer samenwerking tussen onderzoekers en de bouwwereld is dé sleutel om zowel de drinkwaterkwaliteit te vrijwaren als het energiegebruik te verlagen. Anderzijds blijven vandaag een goed ontwerp van de installatie, het beheerssysteem én de materialen de belangrijkste wapens, waarvoor blijvende aandacht nodig is.”

Niets zo vanzelfsprekend als water dat fris uit de kraan komt of heerlijk warm uit de douchekop. Maar ons drinkwater zal – mede door de klimaatverandering - alleen maar schaarser worden, en de problemen met onze energievoorziening zijn bekend. Daarnaast ligt er altijd een biologische of chemische verontreiniging op de loer. Kortom, een sluitende, duurzame aanpak dringt zich op. Waarbij het drinkwater niet alleen veilig is, maar ook zo weinig mogelijk energie vereist om het te verwarmen of te koelen. En daar knelt nu nog het schoentje.

Meer samenwerking voor een duurzame toekomst

“Als producent van sanitaire systemen investeren wij fors in onderzoek en ontwikkeling. Daarom verwelkomen we de inzichten van specialisten zoals postdoctorale onderzoekers Elisa Van Kenhove en Lien De Backer van de UGent, die wetenschappelijk onderzoek verrichten naar Legionella in sanitair warm- en koudwatersystemen. Zo kunnen we onze competentie versterken, en van daaruit de installateurs, studiebureaus en architecten informeren en opleiden. Want uiteindelijk moeten zij op het terrein de juiste keuzes gaan maken”, zegt Jo Devos, Marketing Manager bij Viega Belgium.

Burgerlijk ingenieur-architect Elisa Van Kenhove: “Als onafhankelijke onderzoekers kunnen wij tijd spenderen aan onderzoek, zonder de commerciële druk. Dergelijke samenwerkingen, transparantie tussen bedrijven en onderzoeksinstellingen en communicatie zijn nodig om de toekomstige uitdagingen op te vangen. Er is nog een hele weg af te leggen, maar de eerste stappen worden toch al gezet.”

Concreet, wat zijn de bedreigingen voor ons drinkwater?

Op het vlak van waterverontreiniging zijn temperatuur (tussen 20° en 55°C), stagnatie en drukverliezen de grootste boosdoeners, waardoor in de leidingen zich schadelijke micro-organismen kunnen ontwikkelen. Daarnaast zijn schaarste van regen- en grondwater én van (dure) energie relatief nieuwe uitdagingen, maar die sterk met ons drinkwater verbonden zijn.

Elisa Van Kenhove: “Water is de bron van alle leven, en bevat ook letterlijk veel leven. Zowel goede als gevaarlijke bacteriën (Legionella) komen zo onze gebouwen binnen. Om die te doden, verwarmen we het water constant op 60°C, wat uiteraard veel energie vraagt. Maar het water dat uit de warmwaterkraan komt, is meestal slechts 38°C. Hier kan veel winst geboekt worden. En dan spelen er nog de distributieverliezen onderweg, van het buffervat naar de tappunten. Dat is dus een vicieuze cirkel die we moeten doorbreken.”

Elisa Van Kenhove
Elisa Van Kenhove

Lien De Backer, industrieel ingenieur: “Bovendien wordt het steeds warmer in de technische ruimtes en daar zal dus de koelvraag toenemen. Zowel koelen als verwarmen zijn grote energievreters. We willen naar een duurzame warmwaterproductie, zonder compromissen in veiligheid en kwaliteit. Verwarmen op lage temperatuur is dus de toekomst. Daarvoor moet wel een aantal voorwaarden vervuld zijn. Met een slecht ontworpen systeem ga je altijd legionellaproblemen hebben.”

Lien De Backer
Lien De Backer

De basisvoorwaarden voor een goed ontwerp

Om spaarzaam met drinkwater om te springen, zijn waterbesparende toestellen en aftappunten de eerste stap (bv. waterbesparende douchekop). Om besmetting te voorkomen wil je een installatie met zo weinig mogelijk stilstaand water, niet overgedimensioneerd, met voldoende waterdoorstroming en -verversing, om hoge concentraties van schadelijke micro-organismen te vermijden. Elisa van Kenhove: “De uitdaging is om dat op lage temperatuur te doen, zonder chemicaliën toe te voegen. Dat maakt voorwerp uit van het onderzoek dat we doen.”

Jo Devos: “Ook: met verbindingsbochten in plaats van knieën worden de drukverliezen sterk verminderd en doorstroming verbeterd. Zo kan de leiding kleiner worden gedimensioneerd, wat resulteert in waterbesparing. En ten derde moet je natuurlijk de juiste materialen gebruiken die geen schadelijke stoffen afgeven in het water, zoals nikkel, lood of ijzer.”

Bewustmaking

Lien De Backer: “Momenteel wordt er heel erg gefocust op isolatie en ventilatie. Terecht, maar ook voor drinkwater zou er meer bewustwording mogen komen in de bouwsector. Zo zijn bijvoorbeeld waterlekken nog altijd een onderbelicht probleem. Wij kijken naar een gebouw als een geheel en pleiten dan ook voor totaalconcepten. Vandaag werkt iedereen nog te veel van op een eiland, het zou mooi zijn als producenten meer zouden gaan samenwerken. BIM is alvast een stap in de goede richting, en vanuit onze hydraulische en biologische modellen en simulaties kunnen wij helpen de impact op de lange termijn te voorspellen.”

Jo Devos besluit: “Precies daarom zijn partnerships tussen bedrijven als Viega en de universiteiten zo waardevol. Momenteel werken we aan een universeel lastenboek dat als houvast kan dienen voor studiebureaus en architecten, voor een toekomstgericht ontwerp en de juiste materialen. Simpel voorbeeld: welk type leidingsysteem kies je? Dit moet meer kunnen dan enkel water transporteren, maar bijvoorbeeld ook bestand zijn tegen een thermische desinfectie van 70°C. Dat zijn de dingen waar we voorschrijvers en installateurs over willen informeren en sensibiliseren.”


Viega innoveert: water- én energiebesparing in grote gebouwen

Het Viega Smartloop Inliner systeem werd speciaal ontwikkeld voor grote gebouwen. De innovatie zit vooral in het integreren van de interne (polybuteen) retourleiding in de koperen stijgleiding met warm water vanaf 28 mm. Omdat het water veel minder afkoelt, verbetert ook de energiehuishouding per etage. In gebouwen met meerdere verdiepingen, kan men zo tot 30% warmteverlies vermijden, en dus die energie besparen. Anderzijds wordt het warme water in de leiding permanent teruggeleid van het laatste T-stuk van de stijgleiding naar het verwarmingssysteem. Zo is er steeds voldoende warm water beschikbaar bij elke aftakking op elke verdieping, zonder kostbaar verlies van aanloopwater.


Over Viega
Met wereldwijd meer dan 4.700 medewerkers behoort de Viega Groep tot de belangrijkste producenten van installatietechniek. Vanuit negen locaties wordt aan het succes van Viega gewerkt. Op 4 locaties in Duitsland worden de producten vervaardigd. Speciale oplossingen voor de Noord-Amerikaanse markt worden in McPherson (VS) geproduceerd; in Wuxi (China) ligt het zwaartepunt op productie voor de Aziatische markt. Door de focus en kernactiviteiten te richten op de installatietechniek is een constante groei mogelijk. Naast buisleidingsystemen behoren voorwand- en afvoertechniek tot het productenprogramma. Het assortiment omvat circa 17.000 artikelen die nagenoeg overal worden toegepast: in de gebouwentechniek, in de nutssector alsook in industriële installaties en de scheepsbouw. In 1899 werd het familiebedrijf opgericht in Attendorn (Duitsland). Al in de jaren ‘60 werd de internationalisatie ingezet. Tegenwoordig worden producten van Viega wereldwijd toegepast. De verkoop verloopt grotendeels via eigen verkoopkantoren in verschillende landen.

Over UGent - LoWatter
LoWatter is onderdeel van de onderzoeksgroep Bouwfysica van Universiteit Gent. In eerste instantie willen we via consultancy casespecifieke kennis verschaffen rond decontaminatie en energiebesparing van sanitaire watersystemen. Aanvullend geven we ook advies omtrent het ontwerp en de monitoring van warm- en koudwaterinstallaties. Bijkomend kunnen we meer specifieke R&D uitvoeren met onze Legionella-proefstand. LoWatter focust op duurzame oplossingen, en het feit dat we geen chemicaliën toevoegen aan het drinkwater maakt onze technologie uniek. Ook onze methodiek is uniek. We combineren metingen, monitoring en simulaties. Dit zorgt voor een beter inzicht in het gehele warmwatersysteem en een effectieve oplossing waarbij we de oorzaak aanpakken.

Voor meer info
Jo Devos I [email protected] I 0495 47 31 99